Verzuim & kosten

De indirecte kosten van verzuim en verloop: wat neemt u mee?

Herplanning, inwerken en overdrachten kosten tijd, maar worden niet altijd als aparte post gezien. Lees hoe u deze gevolgen inventariseert en voorkomt dat extra uitgaven en bestaande capaciteit door elkaar lopen.

Auteur: ArgusMeta5 minuten leestijd
Tijdens een werkoverleg worden een geprint overzicht en grafieken op apparaten bekeken.
Illustratieve foto: fauxels via Pexels
In dit artikel

De kosten van verzuim en verloop bestaan uit meer dan loondoorbetaling of een wervingsfactuur. Ook herplanning, inwerken, overdrachten en verloren werktijd kunnen beslag leggen op de organisatie. Maak deze gevolgen afzonderlijk zichtbaar en onderscheid extra uitgaven van capaciteit die binnen bestaande salariskosten wordt ingezet.

Een verzuimpercentage is nog geen kostenoverzicht

Het CBS definieert het ziekteverzuimpercentage als ziektedagen in verhouding tot de beschikbare werkdagen. Dat cijfer beschrijft tijd, niet de volledige financiële en operationele gevolgen voor een organisatie.

CBS: definitie ziekteverzuimpercentage ↗

Twee afdelingen met hetzelfde percentage kunnen daarom andere kosten hebben. De ene kan werkzaamheden verschuiven, terwijl de andere vervanging nodig heeft om diensten of afspraken met klanten te kunnen uitvoeren. Ook de verdeling over korte en lange afwezigheid kan invloed hebben op de planning.

Bij verloop spelen weer andere vragen. Hoeveel tijd kost het om een functie opnieuw te bezetten? Welke werkzaamheden blijven liggen? En hoeveel begeleiding heeft een nieuwe collega nodig voordat die zelfstandig kan werken?

Welke minder zichtbare kosten kunt u onderzoeken?

Planning en coördinatie

Roosters aanpassen, werkzaamheden verdelen en vervanging regelen vragen tijd. Die tijd kan worden besteed door managers, planners, HR of collega’s. Maak zichtbaar welke activiteiten extra plaatsvinden en welke bestaande taken daardoor opschuiven.

Werving en inwerken

Naast externe wervingskosten kunnen selectiegesprekken, administratie, introductie en begeleiding tijd vragen. CIPD benoemt werving, training en verlies van kennis als relevante gevolgen van personeelsverloop.

CIPD: kosten en gevolgen van personeelsverloop ↗

Overdracht en continuïteit

Onderzoek of overdrachten langer duren, kennis opnieuw moet worden opgebouwd of werkzaamheden opnieuw moeten worden uitgelegd. Beschrijf eerst het concrete proces. Een algemene opslag voor “kennisverlies” kan hetzelfde effect bevatten dat u elders al als inwerktijd heeft meegerekend.

Werk dat later of anders wordt uitgevoerd

Afwezigheid kan aanleiding geven tot langere doorlooptijden of het verschuiven van prioriteiten. Dat is niet automatisch omzetverlies. Bepaal welke levering, opdracht of activiteit daadwerkelijk verandert en welke informatie nodig is om er een financiële waarde aan toe te kennen.

Houd uitgaven, capaciteit en risico’s uit elkaar

Een overzicht wordt bruikbaarder wanneer u drie soorten gevolgen onderscheidt:

  • Extra uitgaven. Bijvoorbeeld betaalde inhuur, een extra vergoeding of een externe wervingsfactuur.
  • Inzet van bestaande capaciteit. Bijvoorbeeld uren van een manager die binnen het bestaande dienstverband aan herplanning worden besteed.
  • Een nog niet gewaardeerd risico. Bijvoorbeeld een mogelijke vertraging of afhankelijkheid van één ervaren medewerker.

De tweede categorie kan belangrijk zijn voor besluitvorming, maar is geen nieuwe factuur. Als die uren later vrijkomen, ontstaat er pas een kasbesparing wanneer de organisatie ook werkelijk minder hoeft uit te geven. Anders kan de opbrengst bestaan uit ruimte voor ander werk.

Een risico zonder betrouwbare waardering hoeft niet te worden weggelaten. Beschrijf wat kan gebeuren, hoe groot de onzekerheid is en wie dat risico beoordeelt. Een transparante toelichting helpt meer dan een schijnbaar precies bedrag.

Voorbeeld: extra inhuur en extra managementtijd

Fictief rekenvoorbeeld; de bedragen zijn gekozen voor de uitleg en zijn geen marktprijzen.

Een afdeling huurt in een week 20 extra uren in voor €55 per uur. De manager besteedt daarnaast 6 uur aan extra planning. Voor interne vergelijking waardeert de organisatie die managementtijd op €65 per uur.

Twee verschillende soorten kosten
PostBerekeningBetekenis
Extra inhuur20 × €55 = €1.100Extra uitgave
Managementtijd6 × €65 = €390Gewaardeerde inzet binnen bestaande capaciteit

Op kleine schermen kunt u de tabel horizontaal bekijken.

De gezamenlijke waardering is €1.490. Daarvan is in dit voorbeeld €1.100 een extra uitgave. Het hele bedrag als direct realiseerbare besparing presenteren zou deze twee soorten gevolgen door elkaar halen.

Zo voorkomt u dubbeltellingen

Werk per kostenpost met een duidelijke definitie, periode en bron. Noteer ook of het bedrag gemeten, berekend of geschat is. Bespreek met financieel management welke posten elkaar kunnen overlappen.

Tel bijvoorbeeld niet tegelijk de volledige waarde van verloren productie én de volledige vervangingskosten op wanneer vervanging die productie juist heeft overgenomen. Ook inwerktijd, lagere productiviteit en kennisverlies kunnen deels hetzelfde verschijnsel beschrijven.

Gebruik een afgebakende periode voor een eerste inventarisatie. Vraag planners en managers om extra activiteiten op hoofdlijnen te registreren, zonder onnodige gegevens over individuele medewerkers te verzamelen. Controleer vervolgens of het gekozen beeld ook past bij andere perioden en afdelingen.

Van kostenoverzicht naar een beter besluit

Een hoger berekend bedrag is niet automatisch een sterkere businesscase. Belangrijker is welke gevolgen u redelijkerwijs kunt beïnvloeden en hoe u dat wilt onderzoeken. Benoem daarom per voorgestelde maatregel welk proces zou veranderen en welke kostenpost daarmee samenhangt.

Wie meer grip wil op de directe capaciteitsberekening kan beginnen bij de betekenis van één procentpunt ziekteverzuim. Een volledig investeringsvoorstel vraagt daarnaast inzicht in de kosten van de aanpak zelf.

De rol van vroegsignalering

ArgusMeta helpt organisaties om actuele teamsignalen te bespreken en op te volgen. Een inzicht in werkdruk of herstel is op zichzelf geen financiële besparing. De mogelijke opbrengst hangt samen met wat de organisatie vervolgens verandert en welke gevolgen daarvan aannemelijk zijn.

Gebruik teaminzichten daarom naast informatie over werkprocessen en kosten. Zo kunt u gericht onderzoeken waar een verbetering waarde kan hebben, zonder ieder ongunstig signaal direct in een besparingsbedrag om te zetten.

Wilt u onderzoeken hoe vroegsignalering binnen uw organisatie kan werken?

Bespreek de mogelijkheden van een pilot binnen een aantal eigen teams.

Bespreek een pilot
ArgusMeta Kennisbank · Verzuim & kostenTerug naar boven ↑